Wspinaczka vs Via Ferrata – co się dzieje, gdy spadasz
Wspinaczka sportowa i via ferraty to dwie różne formy aktywności górskiej, które łączy jedno – kontakt ze skałą i wysokością.
★ Wspinaczka vs Via Ferrata – co się dzieje, gdy spadasz
Wspinaczka sportowa i via ferraty to dwie różne formy aktywności górskiej, które łączy jedno – kontakt ze skałą i wysokością. Różni je jednak wiele, zwłaszcza jeśli chodzi o konsekwencje odpadnięcia. Choć wspinaczka wygląda na bardziej ryzykowną, dane pokazują, że to właśnie via ferraty mogą być bardziej niebezpieczne, gdy wydarzy się upadek.
❓ Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedź tkwi we współczynniku odpadnięcia (ang. fall factor) i różnicach w sposobie asekuracji.
⚠ Statystyki wypadków – gdy spadanie staje się realne
✔ Wspinaczka sportowa:
- → Odpadnięcia stanowią 30–40% wszystkich wypadków wspinaczkowych.
- → Około 2% z tych wypadków kończy się śmiercią.
- → Najczęstsze skutki to urazy niegroźne dla życia (skręcenia, złamania, kontuzje).
- → Lina dynamiczna znacząco pochłania energię lotu i chroni wspinacza.
✖ Via Ferrata:
- → Odpadnięcia to 10–15% wszystkich wypadków.
- → Aż 30–50% z tych wypadków kończy się śmiercią lub trwałym kalectwem.
- → Przyczyny: brak doświadczenia, złe wpięcie, przeciążenie fizyczne, poślizg.
- → Główne zagrożenie: brak dynamicznej asekuracji i bardzo krótka lonża.
ℹ Co to jest współczynnik odpadnięcia (fall factor)?
To stosunek długości lotu do długości liny, która ten lot amortyzuje.
Im wyższy współczynnik, tym większe przeciążenie, które działa na ciało i sprzęt.
➤ Fall Factor = długość lotu / długość liny asekuracyjnej
✳ Porównanie współczynnika odpadnięcia
✔ Wspinaczka sportowa:
- → Typowy fall factor: 0.1 – 1
- → Maksymalny: do 2
- → Absorpcja energii: wysoka (lina dynamiczna)
✖ Via Ferrata:
- → Typowy fall factor: 3 – 7
- → Maksymalny: nawet powyżej 10
- → Absorpcja energii: ograniczona (tylko absorber w lonży)
✴ Szczególnie przy spadaniu nad punktem kotwiczenia lub błędnym wpięciu
⚠ Dlaczego via ferraty są bardziej ryzykowne przy odpadnięciu?
- → Stalowa lina nie amortyzuje siły – uderzenie trafia bezpośrednio w ciało i sprzęt.
- → Lonża ma tylko ok. 1 metr – współczynnik odpadnięcia może być bardzo wysoki.
- → Absorber nie zawsze zadziała odpowiednio szybko.
- → Użytkownicy często nie mają doświadczenia technicznego lub górskiego.
